مقدمه

 Packet Tracer یک محیط شبیه سازی برای کسانی است که قصد طراحی شبکه , توپولوژی , پیکربندی , بررسی مشکلات و ...را دارد.کاربران  می توانند به راحتی ابزارهای مورد نظر خود را در محیط شبیه سازی وارد نموده و توپولوژی مورد نظر خود را ایجاد کنند ,آنگاه پس از پیکربندی شبکه ایجاد شده میتوانند به بررسی تحلیل و رفع مشکلات آن بپردازند.

انواع تکنولوژی ها و توپولوژی هایی که توسط این نرم افزار پشتیبانی می شود به شرح زیر هستند:

         اتصالات consol,cross,straight  سریال ,فیبر ,بی سیم و مودم.

         سوئیچ ها,مشتمل بر مشخصه های پورتها ,پایگاه داده. VLAN,VLANS,Trunking .

         روترها ,مشتمل بر .ACLS,VLSM,NAT,PAT,DHCP

         مسیریابی مشتمل بر  RIP2,مسیرهای پیش فرض و استاتیک و Load Balancing.

         ابرها ,پل ها,هاب ها , Access Pointها ,تکرار کننده ها رایانه های شخصی ,سرورها و چاپگرها .

         مشاهده جداول مسیر یابی و سوئیچینگ و ایجاد پل داده های OSI و وضعیت لینک.

         Ping,Ping   توسعه یافته و قابلیت Traceroute.

        مدل سازی لایه های 1و2و3و4.

        حالت Challenge  برای هدایت بسته ها توسط دانشجویان بر اساس الگوریتم های ابزارها.

        Activity Wizard   برای تمرین طراحی پیکر بندی و رفع مشکلات در فعالیتها.


شروع کار

محیط نرم افزار را در شکل زیر مشاهده می کنید.

حالات عملیاتی (Operational Mode)

نرم افزار Packet Tracer  دارای 3 حالت عملکرد است.

Topology برای ایجاد شبکه , Simulation  برای اجرای شبیه سازی و Realtime  برای صدور دستوراتی نظیر پینگ.

نوشتن توضیحات و یادداشت

در نرم افزار Packet Tracer  هر جا دکمه Information را مشاهده کنید می توانید به آنجا یادداشت ضمیمه کنید . با کلیک بر رو آن امکان نوشتن و یا خواندن یادداشت ها وجود دارد امکان یادداشت جدید یا ویرایش مطالب نوشته شده را می توان توسط آیکن   قفل کرد و یک رمز عبور به آن اختصاص داد.

حالات وظیفه ای Functional Mode

نرم افزار packet tracer  دارای چندین حالت است که چگونگی ایجاد شبکه و شبیه سازی را تحت تاثیر قرار می دهد این حالت به گونه ای هستند که متناسب با مهارت و علاقه کاربر باشند (Simple,Mode,Consol,Mode,Challenge Mode,Auto DHCP)

 Simple Modeبرای افزایش سهولت استفاده در انجام پیکربندی ها و جزئیات واقعی است.وقتی که روشن باشد می توانید به سرعت شبکه ها را ایجاد کرده و بدون نیاز به دانستن جزئیات بسیاری از پیکر بندی ها شبیه سازی را انجام می دهید.بسیاری از پارامتر ها به صورت خودکار تنظیم می شوند و فقط شما باید پارامترهای مهم نظیر آدرس IP,Mask,Subnet  پورت ها را تنظیم کنید.وقتی Simple Mode خاموش باشد ,شما باید همه پارامتر ها را به صورت دستی تنظیم کنید و از واسط خط فرمان برای مسیر یابی ها و سوئیچ ها استفاده کنید.

 Consol Mode پیکر بندی واقعی تر مسیر یابی ها و سوئیچ ها میباشد.وقتی این حالت روشن باشد,شما باید به صورت Consol با استفاده از یک PC به مسیر یابها و سوئچ ها متصل شوید و آنها را پیکربندی کنید هنوز می توانید دستگاه را خاموش و روشن کنید,نام را تغییر دهید, پورت ها را کم و زیاد کنید. ولی برای انجام سایر پارامترها کاربران باید یک PC را به مسیر یاب یا سوئیچ با استفاده از اتصال Consol متصل کنند. سپس با استفاده از پنجره Terminal مربوط به PC آنها را پیکر بندی کنند.

Topology Mode(ایجاد شبکه)

ایجاد دستگاهها

شما می توانید با کلیک بر روی شمایل هر دستگاه و کلیک در مکان مورد نظر,دستگاه را در صفحه قرار دهید.اگر حالت  Simple Mode خاموش باشد ,پنجره تنظیمات دستگاه باز خواهد شد و شما می توانید پارامتر های آن را تنظیم کنید.برای مسیر یابها و سویچ ها یک پنجره Consol باز می شود که میتوانید توسط دستورات IOS آنها را پیکر بندی کنید.اگر  Simple Mode روشن باشد , این پنجره تنظیمات به طور خودکار باز نخواهد شد.

اصلاح تنظیمات پورت ها و دستگاهها

برای اصلاح تنظیمات در هر زمان می توانید روی وسیله کلیک کنید. به این ترتیب کادر تنظیمات باز خواهد شد می توانید تنظیمات مورد نظر را اعمال کنید.هر پورت به طور جداگانه قابل تنظیم شدن است .همچنین می توان یک پورت را حذف کرد (با کلیک بر روی شیار پورت با انتخاب Remove) اگر حالت Simple Mode خاموش باشد با کلیک بر روی مسیر یاب یا سوئیچ کادر کونسل باز می شود اگر بتوانید تنظیمات غیر فیزیکی را با استفاده از دستورات IOS انجام دهید. در هر صورت اگر Consol Mode روشن باشد تنظیمات کونسل برای مسیر یاب ها و سویچ ها تنها از طریق  PCامکان پذیر خواهد بود.  با توجه به دستگاهی که انتخاب می کنید پورت ها ی خاصی به صورت پیش فرض فعال خواهند بود. پورت های جدید با کلیک بر روی شیارهای مربوط به پورت های خالی قابل اضافه کردن هستند. توجه داشته باشید که اگر بخواهید نوع پورتی را تغییر دهید ابتدا باید پورت فعلی را حذف کنید. پورت کونسل در مسیر یاب ها و سویچ ها و پورت سریال RS-232در رایانه ها ثابت هستند و حذف نمی شوند .

ایجاد اتصالات

ایجاد اتصال بین دو دستگاه با کلیک بر روی آیکن Connect  در پانل Topology امکان پذیر است. پس از انتخاب این آیکن می توانید روی دستگاههای مورد نظر خود کلیک کنید تا به هم متصل شوند. در حالتی که   Simple Mode  خاموش باشد با کلیک بر روی آیکن Connect ابتدا باید به صورت دستی نوع اتصال را انتخاب کنید سپس با کلیک بر روی وسیله ی اول شما باید پورت مورد نظر را از منوی باز شده انتخاب کنید سرانجام با کلیک بر روی وسیله ی دوم نیاز باید پورت مورد نظر را انتخاب نمایید. تنها پورت های آزاد قابل انتخاب هستند. وقتی اتصال ایجاد شد چراغ سبز اتصال در پورت نشان خواهد داد که اتصال معتبر است (در لایه دو) و چراغ قرمز نشان می دهد که اتصال نا معتبر است. برای جای گزینی یک اتصال اتصال قبلی باید حذف شوند پس اتصال دیگری بر قرار شود. در حالتی که Simple Mode  روشن باشد نوع اتصال و پورت به صورت خود کار انتخاب خواهد شد.

مسیر یاب Router))

در حالت Simple Mode  روشن

اگر این حالت روشن باشد پیکر بندی از طریق یک واسط گرافیکی انجام می شود (به شرطی که حالت Consol خاموش باشد) به این ترتیب افراد تازه می توانند مسیر یابی شبکه ها را قبل از این که دستورات IOS سیسکو را فرا بگیرد انجام می دهد. با کلیک بر روی Save  پیکر بندی های  در حالت Running درStart Up  ذخیره می شوند هم چنین با دکمه Erase  پیکر بندی ها ی  Start Up حذف می شوند. این دو دکمه معادل دستورات Erase, Start  وCope ,Run, Start  در IOS هستند با کلیک بر روی می توانید توضیهاتی درباره مسیر یاب بنویسید. هم چنین می توانید هر پورت را به طور جدا گانه در قسمت Port Config پیکر بندی کنید مسیر های استاتیک را در قسمت Static Routing ایجاد کنید یا در قسمت Dynamic Routing  مسیرهای پویا ایجاد کنید.

سوئیچ(Switch)

در حالت  SimpleMode روشن

در حالتی که SimpleMode روشن باشد یک واسط گرافیکی برای پیکر بندی سوئیچ نشان داده می شود (حالت کونسل باید خاموش باشد)

همانند مسیر یاب ها شما می توانید تنظیمات در حال اجرا توسط دکمه Save  درStert Up  کپی کنید و یا توسط دکمه Erase  حذف کنیم (معادل Cope Run Start , Erase Start  دردستورات  IOS)  شما میتوانید با کلیک بر روی دکمه اطلاعاتی را در مورد سوئیچ ضمیمه نمایید. همچنین شما میتوانید هر پورت را در Port Config به طور جداگانه پیکر بندی کنید و پایگاه داده VLAN را نیز در قسمت VLAN Database پیکر بندی کنید.

دیگر دستگاه ها

تنظیمات دیگر دستگاهها نسبتا ساده است. بر همه موارد صرف نظر از حالت Simple  یا Consol  از یک واسط گرافیکی استفاده می شوند.

حالت شبیه سازی (Simulation Mode)

اجرای شبکه

در حالت شبیه سازی شما می توانید سناریوها ی شبکه زیادی را ایجاد و ویرایش کنید تا موقعیت های مختلف را با استفاده از توپولوژی یکسان مورد ارض یابی قرار دهید. شما می توانید یک سناریوی جدیدی را با کلیک بر روی دکمه New ایجاد کنید. سناریوی جدید به منو اضافه می شود و می توانید با انتخاب هر کدام از لیست بین آنها سوئیچ کنید.هم چنین می توانید با دکمه Delete یک سناریو را حذف کنید.

افزودن بسته برای انتقال

برای افزودن یک بسته جدید بر روی آیکن Add Packet   کلیک کنید. یک بسته جدید در خط زمانی در فریمی که قرار دارید ضاهر خواهد شد. برای هر فریم باید یک مقصد تعیین کنید(تنها دستگاههایی که آدرس IP دارند قابل گزینش هستند) اگر حالت Simple Mode  روشن باشد تنها کافی است روی وسیله اول به عنوان مبدا و وسیله دوم به عنوان مقصد کلیک کنید اما اگرSimple Mode خاموش باشد وقتی سیستم مبدا را انتخاب می کنیم کادرCreate Packet /Frame باز خواهد شد که در آن می توانید به طور دستی آدرسIP  دستگاه مقصد  را تعیین کنید (و هم چنین آدرس WAN اگر ARP را انتخاب نکرده باشید ) هم چنین شما می توانید تعیین کنید که بسته به جای این که به یک مقصد خاص ارسال شود Broadcast  شود گزینه های دیگر قابل تنظیم TTL (زمان حیات) پروتکل IP و تنظیمات مربوط به پیکر بندی سگمنت می باشد. اگر پروتکل ICMP انتخاب شده باشد شما می توانید شماره سگمنت را تعیین کنید . اگر TCP یا UDP انتخاب شده باشد می توانید شماره پورت مبدا و مقصد را تعیین کنید. این گزینه ها به شما امکان آزمایش پیکر بندی هایی نظیر NAT و Access list  را می دهد. بعد از این که بسته ایجاد شد شمایل یک بسته رنگی در وسیله مبدا ظاهر خواهد شد . توضیح این که هر وسیله در هر فریم توانایی ارسال تنها یک بسته را دارد . به هر حال میتوانید در فریم (های ) بعدی بسته را دوباره از همان وسیله ارسال کنید.

شما می توانید در هر سناریو بسته های زیادی را ایجاد کنید. برای حذف هر بسته کافیست بر روی دکمه  کنار آن کلیک کنید. در عین حال برای تشخیص آسان تر بسته ها می توانید رنگ بسته را با کلیک بر روی مربع رنگی مربوط به بسته کلیک کنید.

مشاهده  اطلاعات دستگاه

شما می توانید به آسانی با قرار دادن ماوس بر روی یک وسیله وضعیت آن را مشاهده کنید ,شما می توانید همه نوع اطلاعاتی را نظیر وضعیت لینک های پورت آدرس IP و آدرس MAC مشاهده کنید.

همچنین می توانید جدول سویئچ,پل یا مسیر یاب را با کلیک بر روی آن ها مشاهده کنید.

اجرای شبیه سازی

وقتی آماده اجرای شبیه سازی شد, بر روی دکمه Play کلیک می کنیم.

مشاهده اطلاعات بسته

در هر لحظه از شبیه سازی می توانید بر روی بسته ای که وارد یک وسیله می شود کلیک کنید تا وضعیت جاری آن را مشاهده کنید به این ترتیب کادر اطلاعات بسته ظاهر خواهد شد و وسیله جاری که بسته در آن قرار دارد , مبدا مقصد و زمان انتقال نمایش داده می شود همچنین شما می توانید مشاهده کنید که هنگام پردازش هایی که بر روی بسته / فریم در هر لایه OSI در هر دستگاه انجام می شود چه اتفاق می افتد بر روی آیکن به اضافه برای باز شدن جزئیات بیشتر مربوط به هر لایه کلیک کنید.

اگر در هر لحظه یک تصادم رخ دهد می توانید تصادم آن را به صورتی که آتش می گیرد مشاهده کنید:

اگر بسته ای وارد مقصد شد , یا با موفقعیت قبول می شود و یا رد می شود:

بسته ای که در صف مسیر یابی وارد می شود نیز با یک تصویر انیمیشن در کنار آن مشخص می شود:

اگر گزینه Show Packets از منوی Option روشن باشد اطلاعات هر بسته به صورت خود کار در زمان انتقال آن در شبکه نمایش داده خواهد شد.

سناریوی ویژه RIP Init

نرم افزار Packet Tracer3.2 برای هر شبکه که شامل حداقل یک مسیر یاب باشد شامل یک سناریوی داخلی است. در Senario Selecor اولین سناریو که RIP Init نامیده میشود را انتخاب کنید . این سناریو چگونگی همگرایی RIP در شبکه را نمایش می دهد . بسته های Broadcast در هر مسیر یاب ایجاد خواهد شد . شما می توانید روی یک مسیر یاب کلیک کنید تا جدول مسیر یابی آن را مشاهده کنید و در حالی که سناریو را اجرا می کنید مشاهده کنید که چگونه این جدول مسیر یابی در هر فریم با دریافت اطلاعات RIP رشد می کند توضیح این که در این سناریوی خاص ,تصادم در شبکه اتفاق نمی افتد این فرض ساده برای این است که بر روی مفهوم همگرایی RIP تمرکز بیشتری شود.

هشدار!

اگر شبکه خیلی پیچیده باشد و مسیر یابهای زیادی به هم متصل باشند (مثلا به صورت Mesh), این سناریو به حافظه زیادی احتیاج خواهد داشت و به کندی اجرا خواهد شد که علت آن تعداد زیاد بسته های Broadcast تولید شده در شبکه می باشد بنابراین از اجرای این سناریو در شبکه با بیش از 5 مسیریاب متصل به هم خود داری کنید.

حالت Ping)RealTime (Traceroute

حالت RealTime برای انجام Ping  و Traceroute از یک وسیله به دیگری است. برای انجام یک Ping ساده بر روی دکمه Ping کلیک کرده و سپس روی وسیله ای که باید Ping کند کلیک کنید و پس از آن وسیله ای که باید Ping شود را انتخاب کنید.

برای اجرای Traceroute واسط خط فرمان وسیله را باز کرده و از دستور Traceroute استفاده کنید .همچنین می توانید Ping را از واسط خط فرمان صادر کنید این که در PC ها این دستور با نام Tracert شناخته می شود.در ضمن Ping Log تاریخچه ای از Ping های انجام شده را در خود نمایش می دهد.

ویزارد فعالیت (Activity Wizard)

Activity Wizard  ابزاری است برای اساتید تا سناریوهای شبکه ای را ایجاد کنند برای دانشجویان که آنها را تکمیل کنند.(هر کس می تواند فایل های فعالیت را ایجاد یا اجرا نماید) وقتی دانشجویان فعالیت را آغاز می کنند یک شبکه اولیه و تعدادی دستور العمل نشان داده می شود .دانشجویان دستورالعمل ها را دنبال می کنند تا فعالیت تکمیل شود سپس می توانند شبکه تمام شده ی خود را با جواب استاد بررسی کنند. اساتید کنترل کامل بر روی همه حالت های فعالیت دارند.

روند کلی ایجاد فعالیت به شرح زیر است:

        ایجاد شبکه پاسخ و تصمیم گیری بر روی ویژگی هایی که دانشجویان باید به آنها پاسخ دهند.

         ایجاد شبکه اولیه ,که نقطه ی شروع دانشجو خواهد بود:معمولا شبکه پاسخ با تعدادی ویژگی حذف شده (Design Activity),دستگاه های پیکر بندی نشده (Installation /Operation Activity), یا فعالیت های اشتباه پیکر بندی شده (Troubleshooting).

         استفاده از مکانیسم قفل ,محدودیت گذاری بر روی آزادی دانشجو برای استفاده از ویژگی های مشخص در طول فعالیت.

         نوشتن مجموعه توضیحات واضح برای فعالیت.

         محافظت از فعالیت توسط کلمه عبور برای جلوگیری از تغییرات غیر مجاز پارامترهای فعالیت.

         ذخیره کردن فعالیت.

دسترسی به Activity Aizard از منوی File امکان پذیر است.در پانل های باز شده توسط Save میتوانید فعالیت را با فرمت Pka ذخیره کنید.

پانل Instruction

در این پانل توضیحات لازم را برای دانشجو نوشته می شود.توضیحات در یک پنجره به محض باز کردن فایل ظاهر خواهد شد این توضیحات باید به وضوح اهداف فعالیت را شرح دهد.

پانل Answer Network

در این پانل شما پاسخ(راه حل) را ایجاد می کنید و آیتمهایی را که می خواهید براساس آن ها دانشجو را ارزیابی کنید مشخص می کنید .برای ایجاد شبکه پاسخ بر روی Show Answer Network کلیک کنید تا بتوانید فضای کار را مشاهده کنید و پاسخ را ایجاد کنید برای بازگشت به ویزارد بر روی شمایل کلیک کنید.

پانل Initial Network

در این پانل شما شبکه اولیه را از جایی که دانشجو باید آغاز کند می سازید .در این قسمت می توانید ویژگیهای مختلفی را نیز قفل کنید که در لیست نمایش داده شده است.البته در مورد قفل کردن آیتم ها باید بسیار دقت کنید زیرا ممکن است مانع ادامه دادن فعالیت ها و پایان آنها توسط دانشجو شود.

پانل Password

در این پانل می توانید کلمه عبور فایل را تنظیم کنید.اگر کلمه عبوری تعیین نشود هر کس می تواند فایل فعالیت را باز کرده و آن را تغییر دهد

پانل Test Activity

با انتخاب Test Activity از منوی Wizard شما می توانید یک اجرای آزمایشی داشته باشید تا فعالیت را از دید دانشجو مشاهده کنید.

وقتی که فایل فعالیت باز می شود (.Pka) شما ابتدا پنجره دستورالعمل را مشاهده می کنید شما می توانید در حین کار این پنجره را Minimize کنید این پنجره شامل دو دکمه Reset Activity  (برای شروع مجدد) و Check Results  (برای مشاهده پیشرفت کار) میباشد .یک فعالیت وقتی کامل میشود که تایید قرمز رنگ بر روی همه اجزا نمایش داده شود و تایید سبز نشان دهنده این است که بخشی از کار کامل شده است.

 


 

پایان پروژه